Halicka/Mykietów (red.): Kozaky–Pyrehne / Kozaki–Pyrzany

Polen, Deutsche und Ukrainer auf dem Erinnerungspfad erzwungener Migrationen. / Polifonia pamieci Polifonia pamięci o przymusowych migracjach we wspomnieniach Polaków, Niemców i Ukrainców.

Pyrzany, wieś na Ziemi Lubuskiej, do 1945 roku należała do Brandenburgii Wschodniej. Tutaj niedługo po wojnie dotarła i osiedliła się niemal cała polska ludność galicyjskiej, a więc leżącej wówczas na Kresach Wschodnich, wioski Kozaki. Co łączy te dwie miejscowości? Ludzie, którzy doświadczyli przymusowych migracji: Niemcy – mieszkańcy Pyrzan musieli w wyniku wywołanej przez III Rzeszę wojny uciekać lub zostali wygnani ze swojej małej ojczyzny. Ich miejsce zajęli w większości Polacy wygnani ze wsi Kozaki. W opuszczonych przez nich domach zamieszkali głównie Ukraińcy, przymusowo przesiedleni z okolic Przemyśla oraz ze wschodniej Ukrainy.
Pomysł, by towarzyszyć tym ludziom na ich wspomnieniowych ścieżkach, nawiązać z nimi dialog oraz osobiście odwiedzić wymienione miejsca, legł u podłoża tego projektu, którego rezultaty – będące swoistą polifonią pamięci – prezentujemy w niniejszym tomie.

Spis treści

  • Wprowadzenie (PDF, 7,4 MB)
  • Beata Halicka:Kozaki i Pyrzany – dwie wioski, liczne narodowości. Przyczynek do historii migracji przymusowych w Europie XX wieku (PDF, 13,0 MB)
  • Christoph Schütz: Nowomarchijska wieś Pyrzany i jej mieszkańcy do 1945 roku
  • Lisa Haberkern, Philipp Jähnig, Erika Rondo, Charlotte Stromberg: Za dziesięć minut won! Życie codzienne i doświadczenie wojny widziane oczami niemieckich mieszkańców Pyrzan
  • Paulina Kluczyńska, Aleksandra Nowak:  Trzeba było jechać w nieznane – wspomnienia Polaków z Kresów Wschodnich
  • Igor Ivaniura, Bogusław Mykietów: Całe życie ciężko pracowałam, a świętować nigdy nie było czasu – Wspomnienia powojennych mieszkańców Kozaków
  • Elisabeth Borsdorf: Kościół jako miejsce pamięci