Wywiady

Maria Chęcińska z domu Mykietów, urodzona 15 listopada 1940r., na Kozakach. Ojciec Michał, Ukrainiec Mykietów, ożenił się z Polką – Zofią Czerniecką 8.09.1927 r. Ojciec był rolnikiem, pracował też w kopalni. Matka zajmowała się dziećmi i gospodarstwem domowym. Na Kozakach wówczas rozmawiano po ukraińsku, w domu rodzinnym Marii używano języka polskiego. Święta w rodzinie Mykietów obchodzono wedle tradycji polskiej. Rodzina Marii przechowywała Żydów podczas wojny, w polu kukurydzy mieli wykopaną ziemiankę, w ciągu dnia siedzieli w niej, w nocy przychodzili do ich domu, aby się najeść. Opuszcza Kozaki, razem z rodziną ze względu na wydany nakaz. Rodzina Marii opuściła, Kozaki rok później, ze względu na ciążę matki, w skutek, której urodziła się jej siostra – Lucyna w 1945r. Rok przed jej rodziną, Kozaki opuszcza większość rodzin. Podróż na zachód z innymi rodzinami trwa kilka tygodni, ostatecznie, tak jak większość osiedlają się w Pyrzanach. Uczęszczała do szkoły w Pyrzanach, tam skończyła 5 klas, nauczycielką była Maria Pająk. Wstąpiła w związek małżeński 26.12.1962r. z Kazimierzem Chęcińskim. Po ślubie wyprowadza się do Bogdańca. Ma trójkę dzieci. Obecnie jest na emeryturze.

Józef StojanowskiJózef Stojanowski ur. 31.07.1934 r. w miejscowości Amrozy. Chodził do szkoły na Kozakach, w 1944 przyjął pierwszą komunię świętą w kościele na Kozakach. Jego ojciec pracował w kopalni, matka zajmowała się domem, przed wybuchem wojny ojciec był gajowym. Wysiedlenie na zachód było przymusowe, ze Złoczowa wyjechali 29.06, do Pyrzan dotarli 26.07. Część przesiedleńców osiedliła się w Białczu, reszta została w Pyrzanach. Jego dom na Kozakach został zajęty przez córkę ojca chrzestnego.

Aniela Stojanowska, córka Marii i Kazimierza Stojanowskiego, ur. 26.02.1926r. na Kozakach, zm. 1.09.2011r. w Pyrzanach Chodziła do szkoły na Kozakach. Ksiądz Michał Krall pierwszą ją ochrzcił i po przybyciu do Pyrzan jej jako pierwszej udzielił ślubu. Miała 19 lat jak wyszła za mąż. Na wschodzie pracowała w centrali telefonicznej, była gońcem. Po osiedleniu się w Pyrzanach zajmowała się gospodarstwem. Obecnie mieszka w Pyrzanach.

Janina FerensowiczJanina Ferensowicz – ur. 21.02.1927r. w miejscowości Amrozy. Młodsza siostra Józefa Ferensowicza, księdza wyświęconego w 1939r. na Kozakach. Drugiego brata wywieźli do Rosji a później z armią Andersa dostał się początkowo do Anglii, następnie do Kanady. Należała do AK, była posłanką. Po 6 klasie uczęszczała do szkoły handlowej w Złoczowie. Na Kozakach zaczęła 8 klasę jak wyjeżdżali. Ostatnią klasę gimnazjum skończyła w Gorzowie Wielkopolskim. „Małą maturę” zdawała w Witnicy, „dużą maturę” zdawała w Rokietnicy. Kolejny etap w jej życiu to praca w Kamieniu Wielkim, w szkole. Na studia dostała się dzięki swojej małej wychowance, która wzbroniła się za nią przed inspektorem. Rodzice byli rolnikami, siostra pracowała w kopalni-coś spisywała, pracowała tam w czasie wojny. Obecnie mieszka w Toruniu.

Adam Iśków urodzony 1 sierpnia 1944 roku, na Kozakach, powiat Złoczów, woj. Tarnopolskie. Jego rodzice to Zofia Iśków z domu Wilk, Teodor Iśków. Jego rodzice byli rolnikami. Ojciec pracował też w kopalni. Ma pięcioro rodzeństwa. Obecnie mieszka w Pyrzanach.

 

Maria Kłak z domu Tkaczyk ur. 20.12.1932r. na Kozakach. Córka Michała i Anny Stojanowskiej. Miała 8 lat jak wyjechała. Chodziła do szkoły na Kozakach, uczyły zakonnice. Została ochrzczona przez księdza Kralla później udzielił jej ślubu. Pochodzi z mieszanej rodziny. Matka była Polką a ojciec Ukraińcem. Obecnie mieszka w Kostrzynie nad Odrą.

 

Irena Domagała z domu Spólnik, ur. 1939 r. w miejscowości Amrozy. Mieszka w Gorzowie Wielkopolskim.

Ludwika Nowosiadła z domu Tymarkiewicz ur. 1936r. w Trosiańcu Małym, parafia Kozaki. Jej ojciec pracował w kopalnii na Kozakach, matka zajmowała się gospodarstwem domowym. Obecnie mieszka w Gorzowie Wielkopolskim.

Stefania Półtorak z domu Mykietów, ur. 1937r. na Kozakach. W 1954r. po śmierci matki sama zajmowała się gospodarstwem dodatkowo pracowała w zakładach Stilonu w Gorzowie Wielkopolskim. W 1964r. wyszła za mąż za Antoniego Półtoraka. Siostra Marii Chęcińskiej.

Maria Stojanowska ur. 2.01.1931r. w Łuce, córka Andrzeja i Karoliny Stojanowskich. Wraz z rodziną była narażona na wiele niebezpieczeństw i ucieczek. Jej rodzinny dom w Brzegu został spalony, ze Złoczowa został zbombardowany. Musiała wraz z rodziną wyjechać z Kozaków gdyż nie mieli domu.

Maria Pańczyszyn z domu Kłak, ur. 1928r. w Wapnicy. Ma 87 lat, mieszka w Pyrzanach. Udzielała się w życiu społecznym. Brała udział w przedstawieniu, grała Małgosię.

Maria Pełech urodzona 11.09. 1928r., pochodzi z Czernieckich. Córka Czernieckiego Franciszka i Marii. Wyszła za mąż za Stanisława Pełecha. Chodziła do szkoły na Kozakach, gdzie uczyły siostry zakonne. Zakończyła na czwartej klasie, w momencie wkroczenia Ruskich. Po czwartej klasie, w ramach dalszej edukacji dzieci uczęszczały do szkoły w Złoczowie. W Pyrzanach dopełniła swoją edukację do siedmiu klas. 23 lata pracowała w Stilonie. Obecnie jest na emeryturze.

Aniela Stojanowska – urodzona 16 czerwca 1920 r. w miejscowości Kozaki. Córka Jana Stojanowskiego i Katarzyny Stojanowskiej z domu Jurcan. Ojciec jednocześnie zajmował się gospodarką i pracował w kopalni kamienia. Matka pomagała ojcu w uprawie roli. Ojciec pochodził z dużej rodziny. Obecnie mieszka w Białczu.

Anna Furtan – urodziła się 20 lipca 1940r. w Łuce, córka Karoliny i Andrzeja Stojanowskich. Ojciec był rolnikiem, matka zajmowała się domem i czwórką dzieci. Chodził przez pięć lat do szkoły w Pyrzanach, szkołę podstawową ukończyła w Nowinach Wielkich. Uczęszczała do Technikum Ekonomicznego w Gorzowie Wlkp.

Niemieckie wywiady:

Wywiad: Helga Marsch

Helga Marsch (z domu Pade) urodziła się w 1934 roku w w Świekocinie. Rodzice prowadzili handel towarowy z Berlinem. W styczniu 1945 roku rodzina Marsch zmuszona była uciekać przez zbliżającą się Armią Czerwoną. Wkrótce po powrocie, latem 1945 roku ponownie zmuszeni są do opuszczenia rodzinnych stron, tym razem na zawsze. Po długiej tułaczce rodzina w końcu zapuszcza korzenie w Babelsberg. W 1949 roku Helga Marsch rozpoczyna naukę w zawodzie drukarza. W 1957 roku wychodzi za mąż i z małżonkiem przeprowadza się do Berlina, gdzie mieszka do dziś.

Wywiad: Ruth Nowak

Ruth Nowak (z domu Pade) urodziła się w 1927 roku w Pyrzanych i wychowała się w sąsiednim Świerkocinie. Rodzice zajmowali się handlem. Uczęszczała do szkoły podstawowej w Świekocinie, a następnie do liceum dla dziewcząt w Gorzowie. Po wypędzeniu w 1945 roku ukończyła szkołę pedagogiczną i uczyła początkowo w szkole wiejskiej w pobliżu Beeskow , a później we Frankfurcie nad Odrą. Była nauczycielką z powołania i aż do przejścia na emeryturę z pasją oddawałą się swojej pracy.

Wywiad: Röschen Schmidt

Röschen Schmidt (z domu Pade) urodziła się w 1931 roku w Pyrzanach. Na początku drugiej wojny światowej jej ojciec został powołany do służby wojskowej. W czerwcu 1945 roku rodzina została wypędzona z rodzinnej wioski przez polskich żołnierzy. Röschen dotarła wraz z matką i siostrą do zniszczonego Berlina, a następnie do Neuruppin. Od 1952 roku mieszkała w Eisenhüttenstadt i pracowała dla organizacji handlowej NRD. We wrześniu 1966 roku przeniosła się z mężem i trojgiem dzieci do Berlina, w którym mieszka do dziś.

Ukraińskie wywiady:

Wywiad: Марія Іванівна Луценко

Maria Łucenko z domu Pupko, urodziła się 15 marca 1932 roku w Korytnikach, Ukrainka wyznania grekokatolickiego. W 1945 roku wraz z rodziną została przesiedlona do Amrozów, a następnie, po zamknięciu kopalni, zamieszkała w Kozakach w budynku po administracji kopalni. Zamężna ze specjalistą górnictwa przybyłym ze wschodu Ukrainy.

Wywiad: Надія Григорівна Ратушна (Гасій)

Nadija Ratuszna z domu Hasij, urodziła się 11 kwietnia 1941 roku w Kozakach, Ukrainka wyznania grekokatolickiego. Podczas wojny ojciec został wywieziony na roboty przymusowe do Niemiec. Wrócił jesienią 1945 roku. Ponieważ rodzina posiadała dużą gospodarkę komuniści zaliczyli ją do “kułaków” i na wiosnę 1946 roku deportowano rodziców wraz z trojgiem dzieci na Syberię, do obwodu Kiemierowo. Na Kozaki wrócili dopiero w 1959 r. Nadija Ratusza ukończyła na zesłaniu siedem klas szkoły podstawowej. Po powrocie wyszła za mąż, ma troje dzieci.

Wywiad: Надія Михайлівна Пишнограй

Nadija Pysznograj z domu Tymeczko, urodziła się 4 września 1961 roku w wiosce Trościaniec Mały. Ukrainka wyznania grekokatolickiego. Uczęszczała do szkoły podstawowej w Kozakach i Zazulach i do szkoły średniej we Lwowie. Następnie pracowała we Lwowie jako formierz oraz laborant. Zamężna. Obecnie jest na rencie, mieszka w Kozakach.


Wywiad: Ольга Олексіївна Кривенька

Olga Kryweńka z domu Duś, urodziła się 25 kwietnia 1944 roku w wiosce Stare Brusno, powiat lubaczowski w Polsce. W maju 1945 wraz z rodziną została zmuszona do opuszczenia rodzinnych stron. Po osiedleniu się w Kozakach kontynuowała naukę w szkole podstawowej, a następnie uczęszczała do technikum kolejowego we Lwowie. Po zakończeniu edukacji pracowała na kolei w różnych miejscach byłego ZSRR. Wyszła za mąż za Michała Kryweńkę, ma trzech synów i siedmioro wnuków. Obecnie jest na emeryturze i mieszka w Kozakach.